از علاقه تا اثرگذاری؛ چگونه نوجوان را از شوق به شغل برسانیم؟
بسیاری از والدین و معلمان با این صحنه آشنا هستند: نوجوانی که با هیجان از علاقهاش به یک حوزه صحبت میکند—مثلاً طراحی بازی، ساخت فیلم، یا آشپزی حرفهای—و در مقابل، والدینی که با نگرانی میپرسند: «خب، با این کار قراره چه آیندهای داشته باشی؟»
واقعیت این است که علاقه، نقطه شروع خوبی برای شناخت مسیر آینده است، اما کافی نیست. علاقه، هیجان اولیه و انگیزه آغازین را ایجاد میکند، اما برای اینکه به یک مسیر پایدار و اثرگذار تبدیل شود، باید با مأموریت فردی و نیازهای واقعی جامعه پیوند بخورد.
هر نوجوان، در دل خود ترکیبی از استعداد، علاقه و دغدغه دارد. اگر فقط به علاقه تکیه کنیم، ممکن است او را به سمت انتخابهایی سوق دهیم که در آینده نتوانند پاسخگوی نیازهای عمیقترش باشند. اما اگر علاقه را نقطه ورود قرار دهیم و سپس با گفتگو، تجربه و بازتاب، آن را به مسیر اثرگذاری پیوند بزنیم، میتوانیم به شکلگیری یک مسیر شغلی معنامحور کمک کنیم.
یکی از نقشهای مهم والدین و معلمان، کمک به نوجوان برای عبور از علاقه به «اثرگذاری» است؛ یعنی از صرف دوست داشتن یک کار، به احساس مسئولیت نسبت به یک مسئله و نقشآفرینی مؤثر در آن حوزه. بهجای خاموشکردن علاقهها یا تلاش برای تغییر آنها، بهتر است بپرسیم: «چطور میتونی از این علاقه، به دیگران کمک کنی؟» یا «چه نیازی در جامعه هست که با این توانایی تو قابل حل شدنه؟»
برای مثال، نوجوانی که به ساخت ویدیو علاقه دارد، میتواند مسیر خود را در تولید محتوای آموزشی، فرهنگی یا حتی پژوهشی ادامه دهد—اگر بفهمد که این ابزار میتواند حامل یک پیام مؤثر باشد. یا کسی که عاشق حیوانات است، میتواند مسیرش را در دامپزشکی، حفاظت از محیط زیست یا آموزش عمومی حیواندوستی پیدا کند.
در نهایت، مأموریت ما بهعنوان والد و مربی این است که نه علاقهها را نادیده بگیریم، نه در آنها متوقف شویم؛ بلکه آنها را نقطه آغاز حرکت بهسوی اثرگذاری و معنا قرار دهیم.
